اسد الله معطوفى

1191

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

سنگ مزارهاى مدرسه دار الشفاء مظفريه استرآباد در گذشته در بافت محله نعلبندان شهر استراباد مجموعه‌اى از ابنيه‌هاى تاريخى شهرى با كاربردهاى اجتماعى متفاوت وجود داشتند كه تعدادى از آن‌ها هنوز با همان نقش به حيات خود ادامه مىدهند . اين بناها عبارت بودند از بازار ، مسجد جامع ، گورستان ، تكايا ، مدرسه دار الشفا ، حمام قاضى و تيمچه امين الضرب . مسجد جامع به همراه سنگ كتيبه‌هايش ، مناره اين مسجد و نيز گورستان تاريخى محله نعلبندان را در صفحات ميانى همين كتاب معرفى نموديم . اما مدرسه دار الشفاء آن‌كه در ضلع شمالى بازار نعلبندان فعلى واقع شده و هنوز هم با چندين بار تجديد بنا قابل استفاده است ، داراى دو سنگ مزار باارزش بود كه يكى از آن‌ها متعلق به بانى مدرسه و ديگرى احتمالا تعلق به برادرزاده وى داشت . بنابر اظهار نظر سالخوردگان اين محل در مصاحبه سال 1361 خورشيدى با اين نگارنده ، تا سال 1318 خ بر حاشيه ايوان بافت قديم اين مدرسه سنگ‌نوشته‌اى نيز نصب بود كه سال ساخت مدرسه ، نام بانى آن يعنى سيف الدين بتكچى ، موضوع وقفيات و متولى آن بر رويش حك شده بودند . پس از آنكه در سال 1331 خ بخشى از بناى قديمى و سفالى آن از جمله سقف ، ايوان و حجره‌ها كه بسيار فرسوده شده بودند ، تخريب گرديدند ، سنگ كتيبه يادشده هم براى هميشه مفقود شد . سيف الدين خواجه مظفر بتكچى فرزند « المرحوم الشهيد خواجه فخر الدوله احمد بتكچى استرابادى » در محرم سال 921 وقفنامه مفصلى را تنظيم نمود كه بخشى از آن‌چنان بود : « . . . جملگى مزرعه عراقى محله كه محدود است شرقا به قريه شملم محله ، غربيا به قريه اوجابن و شماليا به قريه مشهدى محله و جنوبا به قريه بهلول‌آباد . . . و نيز دكاكين متصل به مدرسه دار الشفاء مظفريه و يك در حمام واقع در بيرون درب عراق از بلده استراباد مشهور به حمام مير محب شاه و يك حجر طاحونه ( آسياب ) مشهور به حاجى دباغ را وقف نمود بر مدرسه دار الشفاء مظفريه بلده استراباد و . . . » . 64 بيست سال بعد در ربيع الاول سال 941 ه خواجه مظفر : « 9 سنگ آب رودخانه خواسته‌رود ( زيارت فعلى ) را وقف بر اغنياء و فقرا و ذكور و اناث و صغير و كبير ساكنان شهر استراباد نمود تا به خانه‌ها ، حوض‌ها و حمام‌ها ببرند » . 65 بناى اين مدرسه در طول حيات 400 ساله‌اش چندين بار تخريب يا ترميم شده بود .